Reggio Emilia’dan ilham alan anaokullarında rengârenk oyuncaklar, masalar ve duvarlar yerine; pencerelerden giren ışığın, keşif için hazırlanmış doğal materyallerin ve merak uyandıran köşelerin öne çıktığını görürüz.
Peki, bir sınıf yalnızca çocukların içinde bulunduğu bir yer midir? Yoksa çocuklara sorular soran, onları araştırmaya davet eden ve yeni fikirler geliştirmelerine alan açan bir öğretmen olabilir mi?
Reggio Emilia yaklaşımında çevre, bu nedenle “üçüncü öğretmen” olarak ele alınır. Bu düşünce, çocukların öğrenmesinde yetişkinlerin, diğer çocuklarla kurdukları ilişkilerin ve fiziksel çevrenin önemli roller üstlendiğini vurgular.*
Reggio Emilia yaklaşımının** gelişiminde önemli bir yere sahip olan Loris Malaguzzi’nin pedagojik düşüncesinde çocuk; kendi öğrenme sürecine katılan, çevresiyle etkileşim kuran ve farklı yollarla kendini ifade edebilen etkin bir birey olarak görülür.
Çocuğun gelişimini destekleyen unsurlar arasında fiziksel çevre de en az ebeveyn ve eğitimciler kadar önemlidir. Çünkü iyi kurgulanmış bir mekan çocuğa ‘ Seni dinliyorum ve keşfetmeni destekliyorum’ mesajı verir. Erişilebilir raflar çocuğa bağımsız hareket etmesini kazandırırken, açık uçlu materyaller merak duygusunu diri tutar. ***
Mia Anaokulu olarak sınıflarımızı oluştururken kendimize şu soruyu soruyoruz: “Bu mekân bugün bu çocuğa ne söylüyor?”
Peki, sınıfın duvarları konuşabilir mi?
Örneğin, Reggio Emilia’dan ilham alan bir anaokulunun duvarlarında bulunan aynalar, çocukların hareketlerinin yansımalarını gözlemlemelerine olanak sağlayabilir. Böylece çocuklar aynada yüz ifadelerini inceleyebilir, hareket ettiklerinde yansımalarının nasıl değiştiğini keşfedebilirler. Doğal ve ahşap materyaller çocukları inşa etmeye, denge kurmaya, farklı tasarımlar oluşturmaya ve kendi hikâyelerini anlatmaya teşvik edebilir.
Duvarlarda hazır görseller yerine çocukların projeleri, kendi elleriyle yaptıkları resimler ve ifade ettikleri düşüncelerin yazıya döküldüğü duvar dokümantasyonları yer alır.
Böylece bu sınıfa giren bir çocuk, şöyle düşünür: “Burası bana ait. Benim düşüncelerim, benim sürecim ve benim emeğim burada değer görüyor.”
Evde de üçüncü öğretmen yaratmak mümkün mü?
Reggio Emilia yaklaşımının bu gücünü evinize taşımak için uygulayabileceğiniz birkaç küçük dokunuş;
1. Ulaşılabilir raflar
: Çocuğunuzun odasındaki oyuncakları göz hizasında bulunan açık raflarda, az sayıda ve düzenli bir şekilde sunmayı deneyin. Böylece çocuğunuz oyuncakları farklı şekillerde kullanabilir ve dönüştürebilir.
2. Açık uçlu materyaller
: Karton kutular, tuvalet kâğıdı ruloları, yumurta kolileri, kumaş parçaları ve ahşap bloklar gibi çocuğun hayal gücüyle şekillenebilecek materyaller için evinizde bir köşe oluşturun. Bu materyaller bir gün bir eve, başka bir gün bir köprüye ya da çocuğun hayal ettiği bambaşka bir şeye dönüşebilirler.
3. Bir doğa köşesi oluşturun
: Birlikte çıktığınız yürüyüşlerde veya parklarda topladığınız taşlar, yapraklar, deniz kabukları ve ağaç parçalarıyla bir keşif masası hazırlayın. Yanına bir büyüteç ekleyerek çocuğunuzun bu nesneleri yakından incelemesine, karşılaştırmasına ve sorular sormasına fırsat sunabilirsiniz.
Çünkü biliyoruz ki fiziksel çevre, içinde bulunduğumuz dört duvardan ibaret değildir. Çocuğun merakını besleyen, onu araştırmaya teşvik eden ve potansiyelini ortaya çıkarmasına olanak sağlayan canlı bir öğretmendir.
Kaynakça
- *Ludlow, S. (2009). Maximising the potential of the ‘third teacher’: Indoor developmental play environments; 3–8 yrs.
TEACH Journal of Christian Education, 3(1), 22–25. https://research.avondale.edu.au/server/api/core/bitstreams/4a70cea6-d1a6-43d7-82b2-9e99634141ac/content
- **Reggio Children. (t.y.).
Reggio Emilia Approach. https://www.reggiochildren.it/en/reggio-emilia-approach/
-
**Reggio Children. (t.y). Loris Malaguzzi https://www.reggiochildren.it/en/reggio-emilia-approach/loris-malaguzzi/
-
***Strong-Wilson, T. ve Ellis, J. (2007) Children and Place: Reggio Emilia's Environment As Third Teacher