Günümüz koşullarında özellikle pandemi dönemiyle beraber dijital çağın etkilerini hayatımızın içine daha fazla dahil etmek durumunda kaldık ve çocuklarımız için ekranı eğitime, sosyal imkanlara ve oyuna aracı konuma getirmiş bulunduk. Ekran kullanımının çocuklar için kaliteli zaman geçirmesine “araç” olması ile çocuğun ekran karşısında sakince uzun zaman geçirmesine göz yummak için “amaç” olması arasındaki çizgiyi belirlemek oldukça önemlidir. Ayrıca ekran kullanımının ebeveyn kontrolünde olması diğer bir önemli noktadır.
Çocuklarda Ekran Kullanımın Olumlu Olabilecek Yönleri
-
Kontrollü ekran kullanımı çocukların zihinsel becerileriyle aktif olduğu ekran kullanımıyla bilişsel gelişimini ve empati becerilerini destekleyebilir.
-
Uygun oyun ve video içerikleri ile çocuklar sosyal deneyim kazanma fırsatı yakalayabilir ve bu da özgüvenlerinde artış sağlayabilir.
-
Uygun oyun ve video içeriklerinin strateji içermesi çocukların planlama ve problem çözme becerilerini destekleyebilir.
-
Çocukların etkileşim içerisinde aktif bir biçimde diyalog kurduğunda ekranın çocuğun dil gelişimini destekleyebilir.
Çocuklarda Ekran Kullanımın Olumsuz Olabilecek Yönleri
-
Yoğun ekran kullanımı söz konusu olduğunda çocukların gerekenden fazla uyarana maruz kalmaları sonucunda çocukların odaklanma sürelerinin kısalmasına sebep olabilir.
-
Ekran başında geçirilen süre arttıkça çocukların gerçek yaşamdan uzak kalarak yeterli yaşam tecrübeleri edinemeyebilirler. Bu sebeple çocukların sosyal becerileri, sağlıklı davranışı modellemeleri ve öğrenmeleri olumsuz anlamda etkilenebilir.
-
Ekran, çocuklara hazır bir biçimde uyaranlar sunar ve bunun sonucunda çocukların hayal gücü ve yaratıcılıkları körelebilir.
-
Yoğun ekran kullanımı dil becerilerini geliştiren etkin bir diyalog pekiştirmesi sağlamaması sebebiyle dil becerilerini olumsuz anlamda etkileyebilir.
-
0-3 yaş döneminde yoğun ekran kullanımına maruz kalan ve diğer bireylerle etkileşimi az olan çocuklarda otizm görülme ihtimalinde artış gözlemlenebilir.
-
Ekran ile beraber yemek yiyen çocukların yediklerinin farkına varamamalarına neden olur. Bu durum sürdüğünde çocuklarda yeme bozukluğunu ve obeziteyi tetikleyebilir.
-
Ekranlardan beynimize erişen mavi ışınları sebebi ile yoğun ekrana maruz kalan çocuklarda uyku kalitesinde ve süresinde düşüşler gözlemlenebilir.
Çocuklarda ekran kullanımı sebebiyle gelişebilecek olumlu yönlerin artması için ebeveynlerin ekran süresi, içerikler ile ilgili bilgi sahibi olması oldukça önemlidir.
Süre açısından Amerikan Pediatri Derneğinin erken çocukluk dönemi için tavsiye ettiği maksimum süre 1 saat ile sınırlandırılmıştır. Çocuk sınırlandırılmış ekran kullanımını gerçekleştirirken çocuk ile iletişim içerisinde olmak ve ekran süresine molalar koymak işlevseldir. Ebeveynlerin içerikleri önden kontrol etmesi ve/ veya çocuk ekran kullanırken onunla birlikte içerikleri izleyerek kontrol altına alması fayda sağlayacaktır. Bunlara ek olarak, içerik kontrolü için arama motoru filtreleme, içerik sınırlayan uygulamalar, çocuk ekran takibi programları kullanılabilir. Tüm olumlu koşullara karşın çocukta hala zorlantı, iletişim kurmada zorluk ve benzeri durum sürüyorsa bir uzmandan destek alınmalıdır.